Mutezile Düşüncesi , temelde Ortodoks İslam teolojisine ters düşer.Birinci ayrılma noktası da yazgı kavramı üzerinde yoğunlaşır.Muteizle bilgilerine göre insan , kendi edimlerinden kendi sorumlu olmalıdır ve burada yazgı değil irade kavramı belirleyicidir.

İnsanların yaşamları boyunca yaptıkları işler , önceden ilahi kararla belirlenmiş ise hiçbir şekilde karşı koyamayacakları bir süreç nedeniyle günahkar kabul edilebilmeleri ve bu yüzdende tanrının onları cezalandırmaları adaletli ve mantıklı olmayacaktır.

Mutezile düşünürleri Tanrının adaletinin mutlak ve yüce olduğuna inanırlar ve bu nedenle insan için yazgı değil iradenin belirleyici olduğuna inanırlar.

Diğer temel ayrılıklardan bazıları , Mutezile birincil ilkesi uyarıncaTanrının “Tevhid” uyarınca Tanrının zatı ile sıfatları arasındaki farklılıktır, bu sıfatların tanınmasıyla birlikte tanrının zatı dışında var olan kutsallık tanınmaz.Kuran’ ın evrende Tanrının ezelden ebede var olduğu düşüncesi red edilirken , ezeli ve ebedi var olan sadece Tanrıdır der ve kuranın yaratılmış olduğunu söyleyerek, tanrının insana vermiş olduğu en büyük armağanın , doğruyla yanlışı ayırt etmeye yarayan akıl olduğunu savunarak , aklın koşulsuz imandan üstün olduğunu vurgular.

Peki ya günümüz müslümanları konu hakkında ne düşünüyor , ozellikle tarikat akımlarından beslenen arkadaşlarımıza göre , yazgı(kader) mı , yoksa irade mi. ?

Bir kaç yazıyı düzeltelim toparlayalım. Mutezliye göre Allah'ın sıfatları yoktur. Yani onun sıfatlarının tanınması gibi bir şey söz konusu değildir. Tanılan şey bizim Allah'ın zatını anlamada kullandığımız göndermeler ve isimlendirmelerdir. Mesela mutezileye göre Allah yaratıcıdır ama Allah'ın zatından ayrı bir yaratma sıfatı yoktur. Biz Allah yaratıcıdır derken bunu sadece onu bilmek ve tanıyabilmek için söyleriz. Şu yazıyı da düzeltmekte fayda var bir anlatım bozukluğu olmuş çünkü. "Kuran’ ın, evrende ezelden ebede var olduğu düşüncesi red edilirken" Mutezileye göre akıl imandan değil akıl vahiyden üstündür. Arada ince ve önemli bir fark var.

Kardeşim

Öncelikle bir tarikate bağlı olmadığımı belirtmekle sözlerime başlamak istiyorum.

Kader konusunu iyi anlayabilmek için öncelikle Kader ve Kaza'nın ne anlama geldiğini bilmek gerekmekte.

Kader:Allah'ın yarattıkları hakkındaki verdiği hükümdür.
Bu husus çok önemli.
Kaza:Allah'ın verdiği hükümlerin dünyada yaradılmışlar tarafından fiiliyata geçirilmesidir.
Burada anlaşılamayan husus şu:Bizler Allah'ın bizim için verdiği hükmü bilmiyoruz.Ama bize de uyarıcı olarak Kur'an ve resul yollamış.
İsteseydi günahsız bir yaratabilirdi.Öyle değil mi?
Ayet:Eğer günahsız bir kavim yaratmış olsaydım, onu helâk eder, yerine günah işleyip af dileyen bir kavim yaratırdım."
Allah izin vermedikçe yaprak kıpırdamamaktadır.
İşin en çetrefilli yanının açıklaması da şu şekilde: Allah'a muhalif hareketlerde Allah'ın izni var, ama MURADI YOK.
Bunu bu şekilde anlamak gerekmekte.
İnşallah izah edebilmişimdir.

Selam ve dua ile

Mustafa İslamoğlunun İmamlar ve Sultanlar kitabında Mürcie ve Mutezili hakkında kısa bir bahis var!

Mutezilenin nasıl bir tepkisel hareket olduğunu, ne türden haklı sebbeler ile ortaya çıktığını ve hatalarını ufak ufak anlatmış!

Öneririm!!!!