Dengeli ve doğru beslenmenin kuralları, püf noktaları nelerdir?
Vücudun büyümesi, gelişmesi, yaşamın sürdürülmesi ve sağlığın korunması için gerekli olan besin öğelerinin yeterli miktarda alınması ve vücutta uygun şekilde kullanılmasına yeterli ve dengeli beslenme denir. Yeterli ve dengeli beslenme için:
Öğün atlamayın
Yeterli ve dengeli beslenmek için öğün atlamayın. Çünkü atlanan her öğünden sonra bir sonraki öğüne kadar daha çok acıkacaksınız ve karşınıza çıkan her yemeğe zararlı, zararsız, fazla, az demeden saldıracaksınız. Bu nedenle azar azar ve sık sık beslenmelisiniz. Bu sayede eğer yediklerinizin miktarını değiştirmeden öğün sayınızı arttırırsanız vücutta sindirim işlemi artacağından daha fazla kalori yakarsınız, metabolizmanızı hızlandırırsınız.
Kahvaltı çok önemli
Dengeli beslenme için güne iyi bir kahvaltıyla başlanmalıdır. Böylece hem günlük etkinlikler için gerekli enerji baştan sağlanmış olur hem de öğle ve akşam öğünlerinde daha az yemek yenerek sindirim organlarının yükü hafifletilmiş olur. Kilo vermeye çalışıyorsanız kahvaltı sizin için çok önemlidir. Düzenli olarak kahvaltı edenlerin, etmeyenlere göre daha ince kaldıkları kanıtlanmıştır. Eğer kahvaltı etmezseniz kan şekeriniz iyice düşer. Bu da, yüksek miktarda yağ ya da şeker içeren besinleri yeme arzusu uyandırır.
Öğününüz çeşitli olsun
Mümkün olduğu kadar çok çeşitli beslenmeye özen gösterin. Her gün besleneme planınız içerisinde tüm besin gruplarına yer vermeye çalışın. Süt (yoğurt, peynir vb.), et (yumurta, tavuk, balık vb.), sebze-meyve ve tahıl (ekmek, pilav, makarna) olmak üzere toplam dört besin grubu vardır. Bu besinlerin hepsinden bir öğünde tüketemeseniz de gün içerisinde farklı öğünlerde almaya çalışın.
Bol sebze ve meyve tüketin
Artık hepimizin bildiği gibi sebze ve meyveler bol su ve vitamin-mineral içerip, az kalorilidirler. Bol miktarda ve değişik renklerde sebze, meyve tüketmeniz hem kilo kontrolünü sağlayacak hem de birçok hastalıktan (kanser, kalp-damar hastalıkları) korunmanızı sağlayacaktır.
Sebzeyi az suda pişirin
Sebzeler; vitamin ve minerallerden zengindir, ancak yanlış hazırlama ve pişirme yöntemleri kayba neden olur. Bu nedenle sebzelerinizi ayıklayıp, yıkayıp sonra doğrayın. Az suda pişirin, haşlama suyunu dökmeyin. Aslında iyi ve doğru şekilde yıkanmışsa sebze ve meyveleri çiğ olarak tüketmek en yararlısıdır. Limonlu, az yağlı salataları her öğünde tüketmeye çalışın, ancak yemeğe oturmadan az önce hazırlamaya özen gösterin.
Beyaz eti tercih edin
Protein kaynaklarının (et, süt, yumurta, peynir, kurubaklagil) çeşitli ve yeterli olmasına dikkat edin. Et olarak daha çok tavuk, balık gibi beyaz etleri tercih edin, kırmızı eti haftada 1-2 kez tüketin ve yağsız olanlarını kullanın.
Süt grubundan günde 2-3 porsiyon tüketin
Kemik, diş gelişiminin sağlanması, kemik erimesinin önlenmesi için kalsiyum kaynağı olan süt, yoğurt, peynir tüketiminize dikkat edin. Bunlar aynı zamanda fazla miktarda yağ içerdiğinden light (düşük kalorili) olanlarını tercih edin. Günlük kalsiyum ihtiyacınızı karşılamak için süt grubundan günde en az 2-3 porsiyon tüketin.
Yağ tüketimini azaltın
Diyetinizdeki yağ tüketimini azaltın. Özellikle katı yağlardan (margarin, tereyağ vb.) uzak durun, daha çok bitkisel sıvı yağları tercih edin. Bir günde en fazla 3 yemek kaşığı yağ tüketin (bu miktara yemeklerden aldığınız yağlar da dahildir). Besinlerinizi hazırlarken kızartma yerine ızgara, haşlama ve fırında pişirme yöntemlerini kullanın.
Kurubaklagil ve kepekli besinleri tüketin
Tüketilen karbonhidrat kaynağının türüne ve miktarına dikkat edin. Şeker, unlu besinler gibi basit şekerler yerine tokluk hissini arttıran, kabızlığı engelleyen ve kilo kontrolünü kolaylaştıran kurubaklagil ve kepekli besinler gibi kompleks karbonhidratları tercih edin.
Abur- cuburdan uzak durun
Abur cubur, cips, çikolata gibi besinler fazla miktarda yağ ve kolesterol içerdiğinden hem kilo yapıcı hem de hastalıklara yatkınlığı arttırıcıdır. Bunlardan uzak durmaya çalışın.
Günde 2,5-3 litre (10-12 bardak) su için
İnsan yaşamı için oksijenden sonra gelen en önemli öğe sudur. İnsan açlığa haftalarca dayanabilirken susuz ancak birkaç gün yaşayabilir. Vücut ısısının dengelenmesi, metabolizmanın devamı ve vücuttan zehirli artık maddelerin atılması için su çok elzemdir. Unutmayın insan vücudunun %60-70’i sudur. Bu nedenle günde 2,5-3 litre su tüketin. Bardak bardak çay, neskafe içip “ben bol sıvı alıyorum” diye düşünmeyin.
Egzersizi ihmal etmeyin
Sağlıklı yaşam ve sağlıklı beslenme düzeninin içerisine muhakkak bir egzersiz programını dahil edin. Yaşam koşullarınıza uygun, sürekli yapabileceğiniz bir aktivite türünü seçin ve düzenli olarak egzersiz yapın.
